100% Free Sample Lesson
UPSC CSE
No Login Required
प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर
Course: MPSC Combine Group B & Group C 2026/2027 — Maharashtra Services Comprehensive Pass (महाराष्ट्र गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा) • Subject: मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar & Vocabulary)
Experience the complete GradeUP PRO 5-pillar study cycle: 6-pillar concept dossiers, spoken audio masterclasses, Indian creator video lectures, and practice MCQs.
GradeUP PRO Academic Intelligence
English / हिन्दी / मराठी
Concept Notes: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार
Verbal reasoning and English grammatical point-wise notes for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार under प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर, calibrated for MPSC Combine Group B & Group C 2026/2027 — Maharashtra Services Comprehensive Pass (महाराष्ट्र गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा).
GradeUP PRO Academic Intelligence
English / हिन्दी / मराठी
Concept Notes: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास
Verbal reasoning and English grammatical point-wise notes for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास under प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर, calibrated for MPSC Combine Group B & Group C 2026/2027 — Maharashtra Services Comprehensive Pass (महाराष्ट्र गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा).
GradeUP PRO Academic Intelligence
English / हिन्दी / मराठी
Concept Notes: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द
Verbal reasoning and English grammatical point-wise notes for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द under प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर, calibrated for MPSC Combine Group B & Group C 2026/2027 — Maharashtra Services Comprehensive Pass (महाराष्ट्र गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा).
GradeUP PRO Academic Intelligence
English / हिन्दी / मराठी
Concept Notes: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त)
Verbal reasoning and English grammatical point-wise notes for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) under प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर, calibrated for MPSC Combine Group B & Group C 2026/2027 — Maharashtra Services Comprehensive Pass (महाराष्ट्र गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा).
Sovereign Educational Repository
Hindi
Revision Notes: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार High-Yield Summary (Part 1)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
GradeUP Expert Desk
English
Revision Notes: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार High-Yield Summary (Part 2)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
NCERT Solutions
Hindi
Revision Notes: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार High-Yield Summary (Part 3)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
NPTEL Study Circle
English
Revision Notes: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार High-Yield Summary (Part 4)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
GradeUP Expert Desk
Hindi
Revision Notes: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास High-Yield Summary (Part 1)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
NCERT Solutions
English
Revision Notes: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास High-Yield Summary (Part 2)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
NPTEL Study Circle
Hindi
Revision Notes: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास High-Yield Summary (Part 3)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
Sovereign Educational Repository
English
Revision Notes: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास High-Yield Summary (Part 4)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
NCERT Solutions
Hindi
Revision Notes: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द High-Yield Summary (Part 1)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
NPTEL Study Circle
English
Revision Notes: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द High-Yield Summary (Part 2)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
Sovereign Educational Repository
Hindi
Revision Notes: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द High-Yield Summary (Part 3)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
GradeUP Expert Desk
English
Revision Notes: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द High-Yield Summary (Part 4)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
NPTEL Study Circle
Hindi
Revision Notes: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) High-Yield Summary (Part 1)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
Sovereign Educational Repository
English
Revision Notes: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) High-Yield Summary (Part 2)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
GradeUP Expert Desk
Hindi
Revision Notes: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) High-Yield Summary (Part 3)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
NCERT Solutions
English
Revision Notes: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) High-Yield Summary (Part 4)
Comprehensive revision notes covering main definitions, derivations and key examples for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
High-Yield Formulas & Exam Traps
Formula Sheet: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार
**Examiner Trap Alert**: Using *when* after *No sooner* (the strictly correct correlative pair is *No sooner...than*; *Hardly* and *Scarcely* take *when*).
Formula Sheet: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास
**Examiner Trap Alert**: Using *when* after *No sooner* (the strictly correct correlative pair is *No sooner...than*; *Hardly* and *Scarcely* take *when*).
Formula Sheet: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द
**Examiner Trap Alert**: Using *when* after *No sooner* (the strictly correct correlative pair is *No sooner...than*; *Hardly* and *Scarcely* take *when*).
Formula Sheet: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त)
**Examiner Trap Alert**: Using *when* after *No sooner* (the strictly correct correlative pair is *No sooner...than*; *Hardly* and *Scarcely* take *when*).
Formula Sheet: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार Mathematical Models (Part 1)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
Formula Sheet: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार Mathematical Models (Part 2)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
Formula Sheet: कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार Mathematical Models (Part 3)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार.
Formula Sheet: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास Mathematical Models (Part 1)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
Formula Sheet: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास Mathematical Models (Part 2)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
Formula Sheet: समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास Mathematical Models (Part 3)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास.
Formula Sheet: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द Mathematical Models (Part 1)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
Formula Sheet: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द Mathematical Models (Part 2)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
Formula Sheet: शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द Mathematical Models (Part 3)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द.
Formula Sheet: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) Mathematical Models (Part 1)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
Formula Sheet: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) Mathematical Models (Part 2)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
Formula Sheet: वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त) Mathematical Models (Part 3)
Quick reference cheatsheet with all essential formulas, diagrams, and constants for वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त).
Topics Covered in प्रयोग, समास व वाक्यरूपांतर
-
1
कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार1 subtopics mapped
-
2
समास: अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व व बहुव्रीही समास1 subtopics mapped
-
3
शब्दसिद्धी: सिद्ध व साधित शब्द, उपसर्ग व प्रत्ययघटित शब्द1 subtopics mapped
-
4
वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर (विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी, केवल, मिश्र, संयुक्त)1 subtopics mapped
Spoken Teacher Audio Dock
Ready to Play
Chapter Masterclass Audio
Indian Educator Voice synthesis • English / हिन्दी / मराठी
Playback Speed:
About GradeUP PRO Audio Masterclasses
Crafted specifically for Indian students preparing on commutes or revision breaks. Our teacher audio combines theoretical clarity with conversational mnemonics in English, Hindi, and Marathi.
All Available Audio Tracks in this Chapter
Audio masterclasses are being synchronized for this chapter.
Video Lectures Library
Top Indian educator lectures from Physics Wallah, Arvind Academy, and LearnoHub mapped to this chapter.
Interactive Diagnostic Sample
Test your understanding right now. Click any option to see instant verification and full step-by-step KaTeX solutions.
5 Questions
Question 1
easy
'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' या घटकाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान अचूक आहे?
(With reference to 'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार', which of the following statements is correct?)
Solution & Examination Trap Analysis:
स्पष्टीकरण (Official Solution):
अचूक पर्याय (A) आहे.
MPSC गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त परीक्षेच्या अभ्यासक्रमानुसार 'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' या घटकावर थेट व विश्लेषणात्मक प्रश्न विचारले जातात. बालभारती व प्रमाणित संदर्भ ग्रंथांनुसार पर्याय (A) योग्य आहे.
अचूक पर्याय (A) आहे.
MPSC गट 'ब' व गट 'क' संयुक्त परीक्षेच्या अभ्यासक्रमानुसार 'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' या घटकावर थेट व विश्लेषणात्मक प्रश्न विचारले जातात. बालभारती व प्रमाणित संदर्भ ग्रंथांनुसार पर्याय (A) योग्य आहे.
Question 2
medium
'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या:
१. हा घटक संबंधित परीक्षा पद्धतीतील गाभा घटक आहे.
२. यातील संकल्पना राज्य प्रशासनात थेट उपयुक्त ठरतात.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?
Solution & Examination Trap Analysis:
स्पष्टीकरण:
अचूक पर्याय (B) आहे.
दोन्ही विधाने सत्य आहेत. हा घटक परीक्षेच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट असून प्रशासकीय सेवेमध्ये प्रत्यक्ष कामकाजासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो.
अचूक पर्याय (B) आहे.
दोन्ही विधाने सत्य आहेत. हा घटक परीक्षेच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट असून प्रशासकीय सेवेमध्ये प्रत्यक्ष कामकाजासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो.
Question 3
medium
'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' या घटकावरील MPSC परीक्षेतील संभाव्य प्रश्नांचा विचार करता, योग्य जोडी ओळखा / अचूक निकष कोणता?
Solution & Examination Trap Analysis:
स्पष्टीकरण:
अचूक पर्याय (C) आहे.
आयोगाच्या उत्तरतालिकेनुसार प्रमाणित कायदेशीर व वस्तुनिष्ठ निकषांचे पालन करणे अनिवार्य आहे.
अचूक पर्याय (C) आहे.
आयोगाच्या उत्तरतालिकेनुसार प्रमाणित कायदेशीर व वस्तुनिष्ठ निकषांचे पालन करणे अनिवार्य आहे.
Question 4
hard
'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' बाबत परीक्षेतील सामान्य चुका (Examiner Traps) टाळण्यासाठी खालीलपैकी कोणता दृष्टिकोन सर्वात योग्य ठरेल?
Solution & Examination Trap Analysis:
स्पष्टीकरण:
अचूक पर्याय (D) आहे.
MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षेत 1/4 नकारात्मक गुण पद्धत असल्याने काळजीपूर्वक ऑप्शन एलिमिनेशन पद्धत वापरणे गुण वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरते.
अचूक पर्याय (D) आहे.
MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षेत 1/4 नकारात्मक गुण पद्धत असल्याने काळजीपूर्वक ऑप्शन एलिमिनेशन पद्धत वापरणे गुण वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरते.
Question 5
hard
'कर्तरी, कर्मणी व भावे प्रयोग आणि त्यांचे उपप्रकार' या विषयातील विश्लेषणात्मक मांडणीनुसार, खालीलपैकी कोणत्या घटकाचा प्रभाव सर्वाधिक निर्णायक ठरतो?
Solution & Examination Trap Analysis:
स्पष्टीकरण:
अचूक पर्याय (A) आहे.
MPSC संयुक्त परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी संकल्पनात्मक स्पष्टता आणि PYQ आधारित सराव सर्वात निर्णायक ठरतो.
अचूक पर्याय (A) आहे.
MPSC संयुक्त परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी संकल्पनात्मक स्पष्टता आणि PYQ आधारित सराव सर्वात निर्णायक ठरतो.
Want to solve 10,000+ official PYQs & NTA standard CBT mocks?
Unlock complete access with AI retests for every topic you miss.
GET COMPLETE ACCESS